‘Het is een kat-en-muisspel om nieuwe drugs te herkennen’

Gefeliciteerd met de benoeming tot hoogleraar. Hoe voelt dat?

‘Dankjewel, ik ben heel trots. Bij OLVG komen veel patiënten binnen met een intoxicatie: een vergiftiging door bijvoorbeeld medicijnen, drugs of andere stoffen. Hierdoor hebben we veel ervaring met toxicologisch onderzoek. Ik zie het als een mooie uitdaging om de leerstoel verder vorm te geven.’

Je werkt inmiddels 22 jaar bij OLVG. Wat maakt je werk als Amsterdamse ziekenhuisapotheker zo bijzonder?

‘OLVG staat binnen de ziekenhuisfarmacie bekend om de bijzondere intoxicaties die er worden behandeld. Zo kwamen er ooit drie chique dames uit België op de Spoedeisende Hulp terecht. Niemand begreep in eerste instantie waarom ze ziek waren. Na een onverwachte positieve cannabistest bleek dat de bakker per ongeluk gewone cakes had verwisseld met spacecakes. Ook bij de zogenoemde ‘witte heroïne’, waarbij in 2014 een dealer per ongeluk heroïne in plaats van cocaïne verkocht, werd OLVG betrokken. Helaas waren er toen al vier mensen overleden. Door heel Amsterdam kwamen waarschuwingsborden voor toeristen te hangen.’

Aan welk onderzoek werken jullie momenteel?

Een van de onderzoeken gaat over immuuntherapie bij longkanker. ‘We onderzoeken samen met longartsen of sommige patiënten met een lagere dosering behandeld kunnen worden. Dat is minder belastend voor de patiënt, kan kosten besparen en is ook duurzamer. Met een wiskundig model proberen we te voorspellen hoeveel van het geneesmiddel iemand nodig heeft.’

Daarnaast doet OLVG veel onderzoek naar middelen die worden aangetroffen na een overlijden. ‘Als niet duidelijk is waaraan iemand is overleden, kan een forensisch arts bloed en urine naar ons laboratorium sturen. Wij onderzoeken dan welke geneesmiddelen en drugs aanwezig zijn. Inmiddels hebben we daar ruim tien jaar ervaring mee. Samen met de GGD Amsterdam kijken we bijvoorbeeld welke combinaties van middelen voorkomen en welke risico’s die met zich meebrengen.’

Ook op de Spoedeisende Hulp wordt onderzoek gedaan. ‘We kijken of we drugs met een speekseltest kunnen aantonen. Nu gebeurt dat meestal met urineonderzoek. Een speekseltest zou sneller en eenvoudiger kunnen zijn, maar we moeten natuurlijk eerst weten of die betrouwbaar genoeg is.’

Welke uitdagingen zie jij binnen de toxicologie?

‘Er komen steeds meer nieuwe drugs bij. Sommige worden ontwikkeld om de Opiumwet te omzeilen. Mensen kopen ze online en denken soms dat ze veilig zijn, terwijl er vaak weinig bekend is over de samenstelling en risico’s. In het ziekenhuis worden deze nieuwe middelen bovendien niet altijd door de standaard drugstesten herkend.’
Dat geldt bijvoorbeeld voor bepaalde synthetische stoffen die in vapes worden verwerkt. ‘Ze kunnen vergelijkbare effecten hebben als cannabis, maar omdat het om een ander middel gaat, zie je ze niet altijd terug in een gewone test. Het is daarom een soort kat-en-muisspel om nieuwe drugs te herkennen en bij te blijven. Daar doen we vanuit OLVG hard ons best voor.’

Een variant van dit artikel staat in de nieuwste editie van Wetenschap@OLVG.